به‌صورت مشترك بر مال غير « يد » پيدا كنند ، آيا اين حديث شامل آن مىشود ؟ هم‌چنين آيا حديث « على اليد » شامل يد منضمّ نيز مىشود ؟ يعنى در حالى كه مالك بر مال خود « يد » دارد ، شخص ديگرى هم بر آن « يد » پيدا كند ؛ به عنوان مثال ، زمانى كه مالك در خانه خود سكونت دارد ، غاصبى نيز قهراً در آن خانه سكونت گزيند . 1 - ديدگاه محقّق حلّى رحمه الله مرحوم محقّق حلّى قدس سره در كتاب الغصب ، فرعى را مطرح مىكنند كه : « فلو سكن الدار مع مالكها قهراً ، لم‌يضمن الأصل ، وقال الشيخ رحمه الله يضمن النصف ؛ وفيه تردّد ، منشأه عدم الاستقلال من دون المالك » « 1 » ؛ در صورتى كه شخص غاصب به همراه مالك در منزل ساكن شود ، ضامن عين خانه نيست ؛ و مرحوم شيخ طوسى مىفرمايد كه در اينجا غاصب ضامن نصف است ؛ در اين فتواى شيخ رحمه الله ترديد است ؛ چرا كه در اين مورد ، استقلال يد وجود ندارد و ذىاليد ( غاصب ) به همراه مالك در خانه تصرّف مىكند . صاحب جواهر رحمه الله كلمه‌ى « اصل » موجود در عبارت مرحوم محقّق حلّى را معنا مىكند به اين كه شخص غاصب همه خانه را ضامن نيست - « لم يضمن جميع الدار » « 2 » - ؛ ليكن به نظر مىرسد منظور محقّق حلّى رحمه الله از كلمه‌ى « اصل » ، عين خانه ، در مقابل منفعت آن باشد . در اينجا شخص غاصب از منافع خانه استفاده كرده و بنابراين ، ضامن منافع آن است .

--> ( 1 ) . جعفر بن الحسن الحلّى ( المحقّق الحلّى ) ، شرائع الإسلام فى مسائل الحلال والحرام ، كتاب الغصب ، ج 3 ، ص 235 . ( 2 ) . محمّدحسن النجفى ، جواهر الكلام فى شرح شرائع الإسلام ، ج 37 ، ص 23 .